Een aantal dingen komt samen. Mijn therapie is afgelopen, ik vier bijna de zesde verjaardag van dit weblog, en ook het einde van dit kalenderjaar is in zicht. En nu kondigt mijn webmaster aan dat ze overgaan op een nieuw blogsysteem, WordPress. Goed plan, maar als ik door wil, dan moet ik daar een hoop tijd in steken.

Ik ga dat niet meer doen.

Ik heb met ongelooflijk veel plezier geblogd, ik heb het aanvankelijk nodig gehad om het contact met mezelf niet te verliezen, en later om de inzichten van mijn therapie te verwerken, en tussen de bedrijven door om vrienden en wildvreemden te laten weten wat er met me gebeurde. Maar de hoofdreden waarom ik schreef: omdat ik mijzelf kwijt was, die reden is er niet meer. Ik maak nog genoeg fouten, ik lig nog steeds geregeld wakker, ik snap nog lang niet alles van mezelf. Maar die hopeloosheid, dat treurige gevoel van verdwaald zijn, wat ik alleen nog met veel moeite kan reconstrueren, dat is weg.

Ik ben trots op dit weblog. Aan de hand van jullie reacties — ook al waren dat er nooit tientallen, zoals de grote blogs ze hebben — maakte ik op dat jullie veel herkenden in wat ik schreef, en dat jullie er ook wat aan hadden. Dat deed me niet alleen veel plezier, het sterkte me in het gevoel dat ik op de goede weg was.

Voor al die mensen die nog steeds worstelen met hun proefschrift, of met een ander vergelijkbaar zwaar project, heb ik niet zo gek veel advies, behalve het volgende. Wat je ook doet met je proefschrift, of je nu stopt of doorgaat, zorg altijd dat je blijft voelen waar je basis zit. Bij mij hielp schrijven, filosoferen, anderen vertellen wat ik meemaakte. Daar ligt mijn bron. Bij een ander ligt het misschien in muziek maken, hardlopen, filmen, koken, tuinieren of met de poes spelen. Wat dat is, is voor iedereen anders. Blijf dat doen waar je gelukkig van wordt, en waar je energie van krijgt. Al het andere komt later.

Ik adviseer niemand om mijn voorbeeld te volgen om te stoppen met zijn proefschrift. Misschien red jij het wel, misschien is het voor jou wél de rijstebrijberg die je door moet om in luilekkerland te komen. Voor mij was het dat niet, ik realiseerde me steeds meer dat achter mijn rijstebrijberg station Bijlmer lag. Niet de plek waar ik wezen wilde. Maar dat is persoonlijk. Zoek jouw verhaal, jouw kern, jouw kracht. Bedenk dat vrienden de mensen zijn bij wie die kern meetrilt. Koester ze. En groei vandaar verder.

Veel geluk.

Maatschappelijke ontwikkelingen gaan in een golfbeweging, zeggen mensen die het weten kunnen. En dat is waar, alleen op een andere manier dan ze denken. De golfbeweging die die mensen in gedachten hebben, is de beweging van een geluidsgolf, een trilling, een sinus. Op en neer, en op en neer, en op en neer, … Twee krachten die op elkaar inwerken, die elkaar in evenwicht houden. En als je van de Marxistische snit bent, twee krachten die samen uiteindelijk een nieuw evenwicht vormen, de synthese. Maar er zijn veel meer krachten tegelijk in werking. Er is niet alleen de tegenstelling tussen geest en materie, tussen arbeid en kapitaal, tussen bourgeoisie en proletariaat, er worden tegelijk allerlei tegenstellingen uitgevochten. En met die dimensie erbij krijg je het soort van golfbeweging dat je op het strand tegenkomt: de rollende golf.

Misschien ken je het beeld wel als je door de branding loopt. Er ligt een kwal op het strand, en je wilt hem meegeven met de golven. Je schept hem op met een stuk hout, en je gooit hem een eindje in zee. In de verte komt een grote golf aanrollen waar je je hoop op gevestigd hebt. Eerst dit golfje nog, dat doet niets, dat helpt niet. Dan een tussengolf, die vrij hoog is, maar niet hoog genoeg om de kwal mee te nemen. Hij valt weer bijna droog. Je houdt jouw golf goed in de gaten. Er loopt een derde golf op het strand die aardig ver weg komt, maar die zich toch weer terugtrekt. En met het terugtrekken, trekt hij de deurmat onder jouw golf vandaan. Al wat er komt is een golfje van niets, meer aaien dan beuken. Van de grote golf die aan kwam zeilen, is niets meer over.

Dat beeld wil ik overbrengen.

Misschien was het zo in de tijd van Marx — al betwijfel ik dat — dat er alleen maar die ene grote slingerbeweging was van arbeiders tegen bazen. Op het moment is dat in elk geval niet meer zo. We hebben een golf van ontkerkelijking gehad, van vrouwenemancipatie, van seksuele bevrijding, van emancipatie van de arbeider, van homo-emancipatie, van individualisering, noem het allemaal maar op. En sommige van die golven zijn nog steeds aan hun opmars bezig, maar anderen zijn toch echt op de terugtocht.

De lange, grote golf van ontkerkelijking heeft eigenlijk al zo’n beetje ingezet ten tijde van de Verlichting en Darwin. Hij leek lange tijd niet te stoppen, meer een rivier dan een golf. Maar hij is op zijn retour. De parallelle toevloed van moslims, die deze ontwikkeling niet hebben meegemaakt, verdunnen de spoeling der goddelozen wat, maar veel opmerkelijker is, dat ze de christelijke identiteit óók weer aanwakkeren. In Nederland kom je dat tegen in de discussie over Creationisme, in de Verenigde Staten in veel heviger vorm in de vorm van georganiseerde brainwash-sessies.

De emancipatie van de vrouw lijkt in Nederland wel zo’n beetje klaar. Objectief is daar nog een hoop aan te verbeteren, de cijfers duiden helemaal niet zoveel gelijkheid aan. Maar subjectief is de brand er een beetje af. Denk aan mensen als Heleen Mees en Marike Stellinga, die vinden dat we wel klaar zijn met het feminisme.

De emancipatie van de arbeider heet PowNed en WNL — Wakker Nederland, en misschien ook wel Geert Wilders. Volkse bewegingen, in elk geval, verzet tegen de gevestigde orde, en gedreven, ja, waardoor eigenlijk? Een staartje homo-emancipatie (Pim!), een drupje feminisme (burka-verbod), een scheutje individualisme (“ik doe wat zeg en ik zeg wat ik doe”), een restje christendom (judeo-christelijke traditie), en vooral veel boosheid. Je kunt op het strand nog zo je hoop gevestigd hebben op die ene grote golf daar in de verte — er valt geen peil op te trekken wat er op het strand van overblijft. Misschien niet meer dan het watergolfje in Wilders’ haar.

Blijft de vraag of Marx gelijk had door te denken dat de klassenstrijd de onderliggende tweestrijd is. De eb-vloedbeweging, zeg maar, die de oorzaak is van al dat aanrollende water. Als socialist hoop ik dat natuurlijk wel…

Ik snapte het niet toen mijn collega van GroenLinks/PvdA het citaat gebruikte in haar verhaal in de begrotingsraad. Nu ik het gedicht van Bertolt Brecht erbij gevonden heb, en de uitzending teruggekeken heb, snap ik het nog veel minder.

“Als de gemeenteraad ontevreden is over het volk,
waarom kiest zij dan geen ander volk?”

Ze noemt het “om ons eraan te herinneren waarom wij in de raad zitten.” Ik snap daar niets van. Ik zit in de raad om het volk te vertegenwoordigen. Zij weet dat ook, en dat geldt voor haar ook. Misschien vindt ze het daarbij haar taak om politieke spelletjes te bedrijven en vuile handen te krijgen. Waarschijnlijk denkt ze dat ze daarmee haar achterban dient, maar ze denkt dwars door dat alles heen dat ze volksvertegenwoordiger is. Waarom de suggestie om dat anders te doen? Een grapje? Waarom? Het gaat echt nergens over. Het ontgaat mij. Burger, als jouw volksvertegenwoordiger dat zou zeggen, niet gerelateerd aan enige bewering in je eerdere betoog maar puur als uitsmijter — wat zou je dan denken?

Die Lösung		De oplossing
Bertolt Brecht		Bertolt Brecht
Nach dem Aufstand des 17. Juni		Na de opstand van 17 juni
Ließ der Sekretär des Schriftstellerverbands		Liet de secretaris van de Schrijversbond
In der Stalinallee Flugblätter verteilen		Flyers verspreiden in de Stalinallee
Auf denen zu lesen war, daß das Volk		Waarin te lezen was dat het volk
Das Vertrauen der Regierung verscherzt habe		Het vertrouwen van de regering geschonden had
Und es nur durch verdoppelte Arbeit		En het alleen met dubbele inzet
Zurückerobern könne. Wäre es da		kon terugwinnen. Zou het dan
Nicht doch einfacher, die Regierung		Niet eenvoudiger zijn als de regering
Löste das Volk auf und		Het volk ontbindt, en
Wählte ein anderes?		Een ander volk kiest?

Het was de laatste keer, gisteren, bij de therapeut. Ik mag rustig bellen als ik toch nog weer eens wil praten, en als ik ooit in de toekomst nog behoefte heb aan gesprekken, dan weet ik hem te vinden. Maar de therapietijd is voorbij. Het klopt, het is goed zo, de kwesties zijn uitgeplozen en de dingen waar ik van wakker lig, gaan niet meer over mij. We hebben het over debatteren, over voorzitten, over toekomstplannen. Bere-interessant, maar niet waar je een therapeut voor zoekt. “Wat doe je hier nog?” vroeg hij terecht, met de lichte, zachtmoedige humor die ik zo ben gaan waarderen.

En toch ben ik er weemoedig over. Het was goed en nuttig, en het was prettig. Dat zei de therapeut zelf ook: dat hij het plezierig had gevonden. Niet volgens een strict protocol, maar losjes, associatief, en dan maar kijken wat er boven komt. Ik was altijd met plezier gekomen, zei ik, altijd benieuwd naar wat ik nu weer zou zeggen. Hij had het altijd met liefde gedaan, zei hij. Ik moest het ook vooral laten weten als mijn foto in de krant zou komen voor iets belangrijks. Hij zou het met interesse afwachten.

En toen waren we uitgepraat, want alles was wel zo’n beetje gezegd. Tas pakken. De trap af. Sleutels zoeken. Handen schudden. De deur door. Dag, tot ziens. In de auto moest ik toch even een flinke brok wegslikken.

Het is geen vriendschap, de relatie die ik met die man had, en ook een ouder-kind-relatie was het niet. Maar hij heeft belangrijke dingen voor me gedaan. Hij heeft me de ruimte gegeven om te voelen wat er te voelen was, om te zijn wie ik ben. Hij was een tijdlang — drieënhalf jaar lang — mijn gids, mijn referentiekader, het vaste punt waarop ik me kon oriënteren terwijl ik bezig was om uit mijn eigen moeras te klimmen. Het is goed geweest.

Ik las de column van Elsbeth Etty in NRC Handelsblad:

“Bij de generatie der hoogbejaarden leeft nog de traumatische herinnering aan ‘de’ crisis (die ene, nooit uit de collectieve ervaring gewiste tragedie, zoals het begrip ‘de’ oorlog altijd verwijst naar die ene) en als ik daaraan denk, zie ik de metaforische beelden van grauwe, troosteloze rijen voor de stempellokalen, waar de werklozen zich tweemaal daags moesten melden, de gaarkeukens, de afgedragen kleren, de dwangarbeid in de werkverschaffing, het graven in veen en modder.”

En toen dacht ik: wat nou als het waar is. Dat we weer zo’n crisis krijgen, zo’n dreiging van opstand, zo’n morrend volk wat niet helemaal weet wat het wil maar duidelijk dit niet. Dan is het helemaal niet raar dat de angst voor de rooien ook weer terugkomt. Want de rooien, dat zijn de mensen die het niet pikken dat de winst naar een paar linkmiechels gaat die het vooral moeten hebben van hun vuile streken. De struikrover Scheringa, maar ook de bange bankbaas Wellinga, en de glibberd Zalm. Het kapitalisme krijgt steeds meer een gezicht. Zo ziet het er dus uit, achter de schermen. Daar zitten mannetjes en vrouwtjes die ofwel snode plannetjes smeden waar ze zelf stinkend rijk van worden, ofwel mannetjes en vrouwtjes die er ook geen donder van snappen, maar die de prettige eigenschap hebben dat ze hun macht aanwenden ten gunste van de snodaards.

Zo was macht nooit bedoeld. Nee, dat zeg ik verkeerd. Zo is macht ons niet aangeleerd, dat is niet het beeld dat machthebbers van zichzelf wensen neer te zetten. Maar zo is macht waarschijnlijk wel altijd geweest, in beide vormen. Zowel de gewetenloze zelfverrijkers alsook de dorknopers, de cententellers, de graskammers. De mensen die zich druk maakten om de dingen waar het niet echt om ging, en die ondertussen het echte kwaad lieten gebeuren.

Daar stoelen die onrustgevoelens op, volgens mij. En ergens ben ik wel blij dat het kwaad nu een gezicht krijgt. Dat “Gespenst” dat volgens Siegried Woldhek “herumgeht in Europa”, die doet het heel goed tegen de vage onrust. Maar bij Wilders moet ik steeds denken aan die mooie uitspraak van Bertolt Brecht uit Schriften zur Politik und Gesellschaft: “De schapen, ontevreden met hun scheerders en herders, besloten om nu de slager maar eens te proberen.” Voor de schapen zelf is die nieuwe leider het grootste gevaar, niet voor de herders of de scheerders. Voor de kapitalisten is Wilders geen echte bedreiging. Ja, hij stookt onrust. Maar verder? Als Wilders de voormalige gastarbeiders het land uitzet, dan stappen zij gewoon over op Polen.

Maar het ware gezicht van de vijand zichtbaar wordt, en als onmiskenbaar duidelijk wordt hoe weinig leiders wij hebben die werkelijk strijden voor een faire behandeling van iedereen die in dit land woont — ik bedoel: Balkenende? Het CDA? CDA-Europarlementslid Wim van de Camp steunde de motie van de christendemocratische fractie om een kritisch debat over meesterdief Silvio Berlusconi van de agenda te halen. En Bos — ik zou het hopen, maar gezien zijn ademloze bewondering voor Scheringa houd ik mijn hart vast.

Het doet me plezier dat onze eigen Ewoud Irrgang steeds vaker gevraagd wordt in praatprogramma’s om het genuanceerde verhaal te vertellen over wat er zich werkelijk afspeelt achter de schermen. Niet dat ik nou pretendeer dat Ewoud in het bijzonder, of de SP in het algemeen, in staat is om het kwaad der wereld te bestrijden. Maar we hebben wél een partijprogramma dat gebaseerd is op principes. En zo’n meetlat helpt wel om ten minste duidelijk stelling te nemen tegen wat deugt of niet deugt.

De rooien komen, meneer Wellinga, meneer Balkenende, meneer Bos. Trek maar vast een extra wolletje aan.

De Argentijnse Mercedes Sosa was een prachtige, dappere vrouw met een geweldige stem. Volgens de Volkskrant was ze “een fervent voorvechter van de mensenrechten. In de jaren zeventig leidde dat tot problemen, toen ze op het podium werd gearresteerd door de militaire junta.” Ze is 74 jaar geworden.

Solo le pido a Dios que el dolor no me sea indiferente que la reseca muerte no me encuentre vacía y sola sin haber hecho lo suficiente.	Ik vraag slechts aan God Dat pijn mij niet onverschillig zal laten, Dat de droge dood mij niet zal vinden leeg en alleen, Terwijl ik niet genoeg heb gedaan.
Solo le pido a Dios que lo injusto no me sea indiferente que no me abofeteen la otra mejilla después que una garra me arañe la suerte.	Ik vraag slechts aan God Dat onrecht mij niet onverschillig zal laten, Dat ze mij niet op de andere wang zullen slaan Nadat een klauw het geluk van mij heeft weggerukt.
Solo le pido a Dios que la guerra no me sea indiferente es un monstruo grande y pisa fuerte toda la pobre inocencia de la gente.	Ik vraag slechts aan God Dat de oorlog mij niet onverschillig zal laten, Het is een groot monster dat hard vertrapt Heel de arme onschuld van de mensen.
Solo le pido a Dios que el engaño no me sea indiferente si un traidor puede más que unos cuantos que esos cuantos no lo olviden fácilmente.	Ik vraag slechts aan God Dat bedrog mij niet onverschillig zal laten; Als één verrader meer macht heeft dan enkelingen, Dat die enkelingen dat niet zomaar vergeten.
Solo le pido a Dios que el futuro no me sea indiferente desgraciado es el que tiene que marchar para vivir una cultura diferente	Ik vraag slechts aan God Dat de toekomst mij niet onverschillig laat, Ongelukkig is hij die weg moet Om in een andere cultuur te gaan leven.
Solo le pido a Dios que la guerra no me sea indiferente es un monstruo grande y pisa fuerte toda la pobre inocencia de la gente.	Ik vraag slechts aan God Dat de oorlog mij niet onverschillig laat, Het is een groot monster dat hard vertrapt Heel de arme onschuld van de mensen

Het lijkt wel alsof iedereen dit weekend wat wil zeggen over de stand van de democratie. Aukje van Roessel van De Groene vraagt het zich hardop af: Wordt Nederland onregeerbaar? Mark Bovens en Anchrit Wille vragen zich een bladzijde verder af: Wie wantrouwt wat en waarom? Frank Ankersmit tot slot heeft en interessant betoog over wat er ligt Tussen democratie en despotisme. In Opinie en Debat van NRC Handelsblad staat een samenvatting van Marc Channes’ nieuwe boek Niemand regeert.

Het is allemaal niets en het moet allemaal anders, zou je het kort kunnen samenvatten. Maar hoe dan? Daarop schuift diezelfde Marc Chavannes het volgende fascinerende filmpje naar voren. Nou ja, ‘filmpje’, zeg maar gerust film. Het ding duurt een uur, maar het laat een overvloed aan voorbeelden zien van hoe democratie anders kan. Zap er eens doorheen, het is echt de moeite waard.

Wat zowel uit de artikelen, alsook uit deze documentaire spreekt, is, naar mijn idee, het gevoel dat mensen het zat zijn om beschouwd te worden als dom vee waar je mee kunt doen wat je wilt. En dat geldt zowel wanneer je ze beschouwt als domme arbeidskrachten, alsook wanneer je ze beschouwt als domme consumenten. Dat is een respectloze houding, en waar geen respect is, daar slijt op den duur het vertrouwen. Zoals Abraham Lincoln al zei: “You can fool some of the people all of the time, and all of the people some of the time, but you can not fool all of the people all of the time.”

Het grote gemeenschappelijke thema is, volgens mij, dat mensen geen vertrouwen meer hebben in het gezag. En of dat nu gaat om onderwijzers en politici of zelfs ambulance-personeel en andere deskundigen — zoals blijkt uit het filmpje — dat maakt niet uit. Mensen vertrouwen liever wildvreemden dan officiële instanties. Dat is zowel zorgwekkend als ontzettend interessant.

Joost Prinsen heeft Willem Wilmink ooit eens verleid tot het schrijven van een gedicht over Ben Ali Libi, een joodse goochelaar die gestorven is in een Duits concentratiekamp. Hij reciteert het hier, en het is te zien hoe na het hem aan het hart ligt. “En altijd als ik een schreeuwer zie, met een alternatief voor de democratie, denk ik: jouw paradijs — hoeveel ruimte is daar, voor Ben Ali Libi, de goochelaar?” Fraai.

(Via Pom)

Ingmar Heytze schreef een bijzonder fraai en fijngevoelig gedicht over Alan Turing, die vandaag gerehabiliteerd is. Met zijn voorloper van de computer stelde hij de geallieerden in staat om de versleutelde berichten van de Nazi’s te ontcijferen. Maar omdat hij homoseksueel was, werd hij niet alleen veroordeeld en chemisch gecastreerd, hij werd ook uit zijn baan gegooid. Twee jaar na zijn veroordeling pleegde Turing zelfmoord.

Enigma

In Memoriam Alan Turing

Volg je hart en je gevoel, maar niet te veel.
Hoe goed je ook rekent, de wereld rekent beter.
Er is alles in de wereld, weet je: killere killers
dan je dacht, doden stiller dan de nacht,

celstraf of injecties als je homo was. Cyanide.
Je laatste appel als een zondeval — alsof je hoopte
op een sprookjeskus, een prins die alles goed
zou zoenen. Het stormt nog steeds,

maak je geen zorgen. Codes worden gemaakt
en gekraakt, er zijn nog altijd appels, soms regent
het mensen uit torenflats. Tot op heden is elke
computer voor de Turingtest gezakt.

Ingmar Heytze voor Dit is De Dag, EO Radio.
(Dit fragment is niet apart opgenomen op de website, maar het is wel terug te luisteren in de hele uitzending, net boven de reacties, vanaf minuut 66, ongeveer.)

Veel interessanter dan Karst Tates vind ik Kees van Oosten. Of Aleid Wolfsen, als we ons liever op de booswichten willen richten. Maar nee, laten we de insteek kiezen van de anti-held. Over Van Oosten is veel meer interessants te schrijven, maar ja, noch Van Oosten noch Wolfsen zijn van koninklijken bloede, dus dat verlies je altijd in de media.

Van Oosten heeft in februari 2008 stevige kritiek geuit op de stukken die de gemeente Utrecht presenteerde over de luchtkwaliteit in de stad. Die stukken rammelden aan alle kanten, en Van Oosten heeft daar geregeld over gepubliceerd. Dit is bijvoorbeeld een citaat van een kritische — en naar mijn idee erg geestige — column van Van Oosten van 3 januari 2009.

“Volgens de Geactualiseerde luchtrapportage Woon-winkelblok Vredenburg-Noord van 15 januari 2008 heerst er in 2011 op de Kinglaan (wegvak 1) een concentratie NO₂ van 63,2 microgram/m³.

Volgens het Ontwerp-ALU 2008 (auteur H. Haarsma), door het college vastgesteld eveneens op 15 januari 2008, heerst er in 2010 op hetzelfde wegvak van de Kinglaan een NO₂-concentratie van 47,2. Op 15 januari 2008 is dus een groot wonder geschied: 's ochtends was het nog 63,2 microgram/m³ en 's middags was het opeens 47,2. Zoiets kan natuurlijk alleen bij de ChristenUnie.”

Ook uit later gepubliceerd onderzoek van de Utrechtse SP blijkt dat er op zijn minst gezegd kan worden dat de rekenmodellen die de gemeente hanteert niet gestaafd worden door de realiteit. Of, zoals het AD het uitdrukte: “Luchtmeter busstation slaat op tilt”:

“De hoeveelheid stiktofdioxide (NO₂) in de lucht is [bij het busstation van Utrecht Centraal] bijna twee maal zo hoog als wettelijk toegestaan. Het buisje gaf een vuilheid van 77 microgram per kubiekemeter aan, terwijl de wettelijke norm vanaf 1 januari maar 40 is.”

Me dunkt, reden genoeg om stevig aan de bel te trekken. Dat deed Van Oosten, maar anders dan gebruikelijk is, richtte hij zijn pijlen niet alleen op de politiek verantwoordelijke, hij nam ook de ambtenaren en de externe adviseur Hans Haarsma onder vuur. Niet zomaar. Hij heeft naar eigen zeggen alles gedaan wat hem ter beschikking stond, maar niemand deed wat. En dus bleef hem alleen dit middel over — en ik citeer uit het vonnis van de rechtszaak die hierover gevoerd is:

“De heren [eiser sub 1], [eiser sub 3] en [eiser sub 2] kunnen er dus ongestraft een potje van maken, want niemand maakt ze wat. En daarom heb ik geen boodschap aan de opvatting van Wolfsen dat ik foute ambtenaren met rust moet laten. (?)
Als onze volksvertegenwoordigers en wethouders hun werk niet doen en het boeventuig kan op de bescherming van de burgermeester en het OM rekenen, dan zit er niets anders op dan [eiser sub 1], [eiser sub 3] en [eiser sub 2] publiekelijk te kijk te zetten als een stel criminelen.”

Dus dat deed Van Oosten. Onder de kop “Portret van een Witteboordencrimineel” zette hij Haarsma te kijk:

“Wie met luchtkwaliteitscijfers knoeit om de vervuiling minder erg voor te stellen (met de bedoeling om meer ‘milieuruimte’ voor parkeergarages, autoverkeer en bouwplannen in de stad te berekenen) en bovendien weet dat dat ernstige gevolgen heeft voor de gezondheid van met name kinderen en ouderen behoort achter de tralies thuis. (…) Het enige waar Hans Haarsma van wakker ligt, is het feit dat Utrecht het stationsgebied niet vol kan bouwen met kantoren, parkeergarages, een nieuw muziekpaleis en een nieuwe bibliotheek, dat Hoog Catharijne niet kan uitbreiden met 45.000 m², dat de realisatie van de Rabo nieuwbouw, het nieuwe casino en de megabioscoop bij de Croeselaan mischien niet doorgaat en dat Utrecht tot op heden de fly-over bij het 24 Oktoberplein niet kan aanleggen.”

Dat zei Van Oosten, en nog wat dingen die inmiddels nergens meer terug te vinden zijn op het internet. Het stadhuis was te klein. Burgemeester Aleid Wolfsen overwoog om aangifte te doen tegen deze man, maar hij wist dat de kans klein was dat de gemeente zo’n zaak zou winnen. In een brief aan de raad van 6 november 2008 stelt Wolfsen dat het college heeft bepaald dat “het voor de gemeente en de betrokken medewerkers te behalen resultaat naar inschatting het beste [kon] worden bereikt als de medewerkers zelf de juridische strijd aan zouden gaan”. Zoals Van Oosten terecht opmerkt in zijn column van 14 november 2008: “de beslissing om stappen tegen Van Oosten te ondernemen, is op het stadhuis genomen”. Dat gaat zo:

“Als Wolfsen naar de rechter was gelopen met de klacht dat Van Oosten de gemeente Utrecht beledigt, dan zou hij geen zaak hebben gehad. De Grondwet en het EVRM beschermen immers het recht van burger Van Oosten om kritiek te uiten op de overheid en haar overheidsdienaren. Dus wat doet ex-rechter Wolfsen? Hij haalt die drie medewerkers over om op persoonlijke titel naar de rechter te stappen. De gemeente betaalt de advocatenkosten. Of je als burger de overheid beledigt of een andere burger beledigt, dat maakt een heel groot verschil, zo weet Wolfsen.”

Enfin, het einde van het liedje is bekend: Van Oosten verliest de rechtszaak, en verliest ook het hoger beroep. Hij had de beledigende teksten moeten verwijderen, en hij heeft dat onvoldoende gedaan. Hij heeft de pijnlijke passages alleen tussen aanhalingstekens gezet, en dat is niet voldoende. Gisteren, donderdag, werd bekend dat hij de dwangsom van €30.000,— in 21 jaar zal afbetalen. Hij is 85 als hij van zijn schulden af is, want Van Oosten verdient een minimuminkomen en hij is nu 64.

Is de soap daarmee afgelopen? Neen. Afgelopen zondag werd bekend dat de gewraakte onderzoeker, de genoemde Haarsma, in de vier jaar dat hij nu voor de gemeente Utrecht bezig is om de luchtkwaliteit te onderzoeken, maar liefst een slordige 1,4 miljoen heeft opgestreken. Uurtje-factuurtje, dus geen haast om snel werk te leveren. Maar ondertussen wel de gemeente je rechtszaak laten betalen, en bovendien nog eens het lieve sommetje van €30.000,— opeisen van iemand die van een minimuminkomen moet rondkomen. Wie in Zutphen woont en in de Christenunie gelooft, kan op deze steile broeder stemmen. Wat denken jullie, zal hij veel voorkeursstemmen binnenhalen?

Naschrift:
Kees van Oosten corrigeert me, hier, op 6 november 2009:

“Mijn dank voor dit uitstekende verhaal. Er zit één niet onbelangrijke fout in. Ik heb niet het hoger beroep verloren. De zitting heeft nog maar net plaatsgevonden: 5 november 2009. En mocht ik het hoger beroep verliezen dan volgt de Hoge Raad en daarna desnoods het Europese Hof in Straatsburg.”

Ik wens hem veel succes.

Tweede poging, duidelijk niet bedoeld ter publicatie, maar meer to get the juices flowing.

Hallo, inwoners van gemeente X. Balen jullie ook zo van dit gemeentebestuur? Nee, waarschijnlijk balen jullie er lang niet zo erg van als ik. Jullie hebben er amper mee te maken, en als je er al mee te maken hebt, dan doe je je best om dat contact zo kort mogelijk te houden. Dus zo heel hard zullen jullie niet balen. Lang niet genoeg om te besluiten om weg te gaan uit deze gemeente. Jullie hebben voor het merendeel waarschijnlijk niet eens genoeg interesse in wat er zich afspeelt in de lokale politiek. Ikzelf had daar tot voor een paar jaar geleden althans volstrekt geen belangstelling voor. Geen wonder: ik had geen huis, geen bedrijf, geen bemoeienis met welke gemeentelijke instantie dan ook. Wat kon het me schelen? Maar nu ik wat meer zie van wat er achter de schermen gebeurt, nu schrik ik. En nu ik vaker zie hoe de burgers die wél met de gemeente te maken hebben, met hun kop tegen de muur lopen, nu begint het te jeuken. Daar wil ik in deze krant wat over zeggen.

Waar ik vooral van schrik, dat is het regenteske. De houding om over de hoofden van de mensen heen te regelen. “Wij hoeven niet naar de burgers te luisteren, wij weten wel wat goed voor hen is.” Of zelfs: “wij weten wel dat u dit niet wilt, maar u bent aan het zieken en u moet maar gewoon een beetje inschikken.” En nog veel vaker zie ik de onverschilligheid, wat het duidelijkst zichtbaar wordt in dat ene raadslid dat zijn vliegtuigboekjes zit te lezen tijdens raadszittingen. Of in dat andere raadslid, dat het vooral druk heeft met overal tegen zijn. Wat hij echt wil, waar hij echt voor staat, dat weet niemand. Of in die fractievoorzitter, die het vooral heel erg lekker vindt om zichzelf te horen praten. En eigenlijk ook in de fractie die een beetje schichtig instemt met wat de fractievoorzitter heeft uitonderhandeld, pal tegen het eigen verkiezingsprogramma in. Of die zich op de borst slaat voor dat ene eenrichtingsverkeerbordje dat ze eruit hebben weten te slepen in de gated community met dure luxeappartementen pal naast de smalle corridor waar twee belangrijke stukken natuur elkaar moeten gaan ontmoeten. Mensen met tuinen en hummers en kinderen en honden, die bovenop de plek zitten waar reeën, dassen en egeltjes zouden moeten passeren. Gelukkig heeft GroenLinks voorkomen dat de bewoners deze beestjes met hun koplampen in de ogen schijnen! Hoera, de vlag uit!

En wat steeds terugkomt, is de dringende wens van de burgers om zeggenschap te hebben om hun eigen leefomgeving. Dat gaat niet alleen om NIMBY-gedrag, al speelt dat natuurlijk ook een rol. Veel belangrijker is dat mensen het gevoel willen hebben dat de buurt van henzelf is. Dat hij wordt ingericht naar hun behoeften, en dat ze er dan ook verantwoordelijkheid voor hebben. Die zeggenschap krijgen ze niet. En ik begrijp niet goed waarom. Is het een goed bedoeld maar heel verkeerd idee van wat besturen moet zijn, of is het toch simpelweg een kwestie van ego, van geldingsdrang?

Nu goed, dat doet er niet toe. Punt is, dat wij vinden dat het anders moet. Wij weten dat het niet zo moeilijk is om naar de mensen toe te gaan, en met hen samen te besluiten wat er moet gebeuren. Daar hebben we ruim ervaring mee. Als wij ons afvragen wat de mensen denken en willen, dan gaan we naar hen toe, en dan vragen we het.

Brengt dit me verder? Amper. Er moet gewoon brood op de plank. Geen diva-pretenties, gewoon doorbuffelen.

Ik ben bijna verleerd hoe het moet, procrastineren. Het gebeurt niet meer zo vaak dat ik met zo’n ei rondloop dat pas na veel ijsberen gelegd kan worden, zo’n olifant in de kamer die onder handen moet worden genomen. Maar vandaag heb ik er weer een. Een afdelingskrant. Hij was af, maar hij was niet goed. En dus moet hij volledig herschreven worden. Het moet leuk, het moet positief, het moet licht, er moet zelfspot in, en toch moet onze boodschap er duidelijk in doorklinken. Ik weet weer precies waarom ik geen copywriter geworden ben. Ik kan mijmeren, ik kan tieren, ik kan zeuren, ik kan af en toe een grapje verzinnen, maar professioneel-lichtvoetig-leuk… Aargh! Enfin, ik weet onderhand dat niets helpt tegen mijn wurgende perfectionisme, dus ik moet het maar doen met wat ik heb. En hoe krijg ik de goede flow te pakken? Door maar gewoon te gaan schrijven. Dus dat doe ik. Misschien kom ik wel ergens waar ik mee uit de voeten kan. Zet maar open die kraan.

Nederland is een democratie, en daar zijn we trots op. Toch voelen steeds meer mensen zich buiten spel gezet. Ze hebben helemaal niet het gevoel dat er naar hen geluisterd wordt.

Pishaw — whatever.

Dat is het niet. Blegh. Ik ga een boterham smeren.

Heb je je ooit afgevraagd waar Tetris gemaakt is? Je weet wel, dat videospelletje met al die vallende blokjes van verschillende vorm? Iemand moet die blokjes toch gemaakt hebben. Ergens moet een verbaasde arbeider Tetris-blokje na Tetris-blokje gezaagd hebben. Marc Da Cunha Lopes is op onderzoek uitgegaan, en heeft ontdekt waar dit wonderlijke spel gebouwd is. Wie ook wil weten waar klassiekers als Pong, Arkanoid, Super Mario en Sonic gemaakt zijn, moet vooral even op de website van Amusement Magazine kijken. Let op: de website scrollt horizontaal.

(Via Drawn.ca.)

Wonderlijk inzicht — nee, feit, true fact, zoals deze Dan Pink het uitdrukt: het wortel-stok-principe heeft duidelijke beperkingen. Wij — de kapitalistische, westerse wereld — denken dat mensen harder gaan werken als je ze maar grotere bonussen belooft. En dat werkt ook inderdaad wanneer je ze simpele klusjes laat doen. Doosjes met punaises ophangen, bijvoorbeeld, en meer van dat soort linkerhersenhelft-klussen. Werk wat je kunt doen als je oogkleppen op hebt. Dat is ook precies wat die bonus doet: die helpt je focussen.

Maar als je een klus gedaan wilt krijgen waar creativiteit en goddelijke inspiratie een rol in spelen, dan moet je mensen liever met een doos kleurkrijtjes de straat op sturen. Mensen willen autonomy, mastery and purpose.

“Autonomy: the urge to direct our own lives.
Mastery: the desire to get better and better at something that matters.
Purpose: the yearning to do what we do in the service of something larger than ourselves.”

We willen grip hebben over ons eigen leven, zelfbestuur, zo je wilt. We willen zinvol werk kunnen doen, waar we ons in verliezen. Geen bureacratie. Geen geestdodend werk, maar werk waar we in op kunnen gaan. En we willen dat ons werk bijdraagt aan iets wat groter is dan wijzelf. In de Verenigde Staten zijn ze er kortom al achter dat het kapitalisme zijn beperkingen heeft. Geen wonder, daar is hen dat zeer hardhandig onder de neus gewreven, maar daar is het kwartje dus gevallen. Ik hoop dat ze ons vóór zijn, dat wij dat punt ook nog eens bereiken.

Fascinerend verhaal. Kijken!

Bedenk drie irritante types. Waar kom je ze tegen, en wat maakt ze irritant? Qaardoor word jij ongemakkelijk, en in welke situaties kan je de meeste humor en tragiek in zien. Maak dan een keuze. Beschrijf het personage met de juist gekozen details. De ik-persoon (jij) kan met het publiek je ideeën delen (ook grof!). Ga uit van de werkelijk zoals die zou kunnen zijn, blijf niet steken in de échte werkelijkheid. Maak iemand groter dan de werkelijkheid. Maak eventueel gebruik van absurdisme. Waar draait het om? Waar moet het heen? Dan weet je waar je het verhaal wilt laten eindigen.

Ken je dat, zo’n zwaar christelijk dorp waar je als heiden toch een beetje schichtig naar binnen loopt? Niet dat ze je wat aan zullen doen, maar het voelt alsof je terugreist in de tijd. Straks kan je niet meer weg! In het dorpshuis is alleen nog maar de CDA-meneer met wie ik in debat zal gaan. Hij is van het type dat de bijbel ziet als een soort APK-keur: dit deugt niet, dat deugt niet, afgekeurd. Alsof je het menselijk gedrag kunt vangen in tien geboden. Net als de APK geven de tien geboden geen enkele garantie dat je niet alsnog uit de bocht vliegt. Zo iemand is het. Een compact mannetje, met een zure trek om zijn mond. Het buigen voor de baas is in zijn rug gaan zitten. Zijn Partij heeft hem beroepen, daarom is hij de politiek in gegaan, duidelijk niet uit liefde. En hij moet me niet, dat zie je zo. Lid van de SP en dan nog vrouw ook, dat kan niets wezen. Hij kijkt me nijdig aan. Ik steek mijn hand uit.

— Dag meneer Bruinsma, dank u wel voor de uitnodiging.
— Dat was ik niet.

Ik zou eens verkeerde ideeën krijgen.

— Nee, dat was ik.

Achter Bruinsma verschijnt een muizig vrouwtje met diepe vouwen om haar mond en roodgeverfd haar. Mevrouw van Buren, voorzitter van de Cliëntenraad. Ik krijg een stevige hand.

— Fijn dat u me heeft uitgenodigd. De sociale dienst is een belangrijk onderwerp. Het sociale vangnet in onze samenleving.

Meneer Bruinsma kijkt me scherp aan.

— Ja, jullie hebben daar weer flink rotzooi over getrapt. Onrust gestookt.
— Nou ja, we hebben onderzoek gedaan. Heeft u ons rapport gelezen?
— Ja. Erg overdreven. Jullie zouden het liefst iedereen een uitkering geven. En wij maar belasting betalen.

Oh help. Zó’n type. Zo’n man die alleen maar gevoel heeft in zijn portemonnee.

— Nee, meneer Bruinsma, het liefste zouden we zien dat iedereen passend werk heeft.
— Onzin. Wie wil werken, kan werken. Je moet gewoon naar een baas toegaan, en zeggen: ik wil voor je werken. Betaal me maar wat je me waard vindt.

Ik weet weer precies waarom ik socialist ben geworden.
Mevrouw van Buren mengt zich in het gesprek.

— Neemt u mij niet kwalijk, maar wie zorgt er dat er brood op de plank komt voor mijn kinderen als ik voor niets ga werken?
— Uw man.
— Ik ben gescheiden.
— Wat de Heer heeft samengevoegd, dat zal de mens niet scheiden.
— Dan had hij mijn kinderen niet moeten slaan.
— Wie zijn kind liefheeft, spaart de roede niet.

Ik krijg de neiging om deze man te slaan. Mevrouw van Buren blijkbaar ook.

— Een kind gaat heus niet beter luisteren als je zijn oor kapot slaat.

Wat afschuwelijk. Dit moet hem toch wakker schudden. Maar nee.

— Ieder huisje heeft zijn kruisje. De Heer geeft kracht naar kruis.

Ik geef het op. Dit is hopeloos. En daar moet ik tegen debatteren!

Naast hem duikt een forse dame op. Ze ziet eruit als Mrs. Doubtfire, inclusief punt-BH.

— Johan, wie is dit?

Bruinsma kijkt om. Hij verbleekt. Haastig stelt hij me voor aan zijn echtgenote. Ze kijkt me achterdochtig aan.

— Een vrouw? Dat had je niet verteld! Verklaar je nader!
— Maar dat wist ik toch ook niet, Jetje! Ze zouden de voorzitter sturen. Hoe moest ik nu weten dat dat een vrouw was?

Ze briest. Dan gaat haar blik naar mevrouw van Buren.

— En dat gescheiden vrouwtje van de bedéling is er ook weer.
— Ja, Jetje, dat kan ik toch niet helpen dat zij er is? Het hoort bij mijn functie.

Ze haalt luiddruchtig haar neus op. Ze keert zich op haar hakken om en marcheert weg. Meneer Bruinsma blijft bevend achter. Zijn onderlip trilt. Mevrouw van Buren pakt zijn hand.

— Meneer Bruinsma toch. U heeft het ook niet gemakkelijk, is het wel?

Haastig knippert hij een traan weg.

— Ze bedoelt het goed. Heus.

Bij cabaret moet je liegen om dichter bij de waarheid te komen. Dat is misschien wel het belangrijkste wat ik geleerd heb op mijn Buitenkunstcursus. Je maakt jezelf tot personage, en hoe dichter dat personage op je huid zit, hoe beter. Het publiek moet voelen dat de onderlaag die je aanboort authentiek is. Maar om duidelijk te maken wát jij precies voelt, mag dat personage dingen doen en zeggen die niet per se gebeurd zijn. Sterker: je hoeft het er niet eens mee eens te zijn.

Mijn stukjes zijn niet zo heel ver van de waarheid, al is mijn liefde voor Willem Alexander, die geregeld terugkomt in mijn stukjes, vrij beperkt. Maar dat deed er niet toe bij het schrijven. Bij het schrijven zijn de grenzen van waar en niet waar gewoon niet zo helder. In het laatste stukje, waar ik nu aan werk, ligt het verhaal wat verder van me af. Ik probeer een personage neer te zetten dat uitspraken doet waar ik kippevel van krijg. Dat personage is niet per se een onderdeel van mijzelf, maar zijn uitspraken heb ik echt gehoord. Mijn kippevel is dus wel authentiek. Dat probeer ik over te brengen: wat mijn huiver is, en waar die vandaan komt.

En dus verzin ik er lustig op los. Dat ik deze meneer ontmoet bij een debat is pure fictie. Of hij in het echt ook in een christelijk dorp woont, geen idee. De voorzitter van de cliëntenraad komt uit de lucht gevallen, en ook Mrs. Doubtfire is aan mijn fantasie ontsproten. Maar ze zijn allemaal nodig om de uitspraken neer te zetten, om ze achtergrond te geven.

Daarnaast is het natuurlijk wel cabaret. Het moet wel grappig zijn. En soms ligt die humor in de herkenning, soms in het contrast, soms in het onverwachte, het absurdistische, zelfs. Mijn grap over mijn ellepijp in verband met mijn wens om met Willem Alexander te trouwen, sloeg erg aan, en toch zat daar weinig bij wat onder je huid ging zitten. Daarvoor leent leedvermaak zich veel beter. En niet het pure leedvermaak van sport bloopers is dan zo interessant, het krijgt pas diepgang als je dat leedvermaak gaat bekijken en uitvergroten. “Zie je dat, hier? Herken je dat? Voel je dat ook? Hoe zou dat komen?”

Eén van mijn medecursisten beschreef een sport blooper waarin een paard met ruiter hard onderuit gaat bij een hindernis. Ze vond het een verschrikkelijk fragment, kon er niet naar kijken. Het was ook een akelig gezicht: het paard leek bijna zijn nek te breken. Het viel gelukkig mee, het paard stond gewoon weer op en liep verder, maar dat wist je niet van tevoren. Ze besloot om juist die emotie op te pakken en uit te vergroten. En dus stond ze, in haar rol van presentatrice, haar best te doen om ervoor te zorgen dat het publiek zou wegzappen. Door hen te wijzen op alternatieve programma’s (“Black Beauty is nu op Net 5!”), door uit te weiden over details, door uiteindelijk zelfs voor het beeld te springen. In het tweede fragment dat ze liet zien, ging vooral de ruiter hard onderuit. Het paard weigert, de ruiter valt eraf, en het paard gaat ervandoor met de ruiter achter zich aan. Dát fragment krijgt juist haar enthousiaste, gretige commentaar. “We gaan dit fragment in slow motion bekijken!” Dat werkte heel goed.

Mijn insteek bij de sport bloopers kwam vooral voort uit het idee dat enthousiasme over knokkende kerels een mooi contrast zou zijn bij het geschokte commentaar van mijn medecursist, die zich afvroeg waarom deze ijshockeyers hun conflicten niet vreedzaam konden oplossen. Er werd wel om gelachen toen we het voor publiek uitprobeerden, maar echt interessant was het niet.

Ik begin nu ook wat meer te snappen van het schrijven van fictie. De beste romans zijn tegelijkertijd compleet verzonnen en diep waar. De werkelijkheid dient de waarheid, daar komt het eigenlijk op neer. Benieuwd wat ik er in de rest van mijn werk mee kan.

Bekijk een aantal sportbloopers, en kies er één uit die je raakt. Beschrijf heel exact wat de kijker gaat zien, en neem je eigen gevoelens daarbij serieus. Vergroot ze uit.

ace:

Dames en heren, welkom bij Sportbloopers, het programma dat u laat genieten van vermakelijke valpartijen en koddige eigen doelpunten. We beginnen vandaag met een fragment van een ijshockeywedstrijd.

Twan:

De sfeer is zichtbaar onvriendelijk. Ondanks dat het beoefenen van sport in principe een verbroederende activiteit zou moeten zijn, zijn er een paar spelers die elkaar zeer onheus bejegenen. Ze pakken elkaar vast en slaan elkaar en daarmee nemen ze een behoorlijk risico om elkaar te bezeren.

ace:

Ja, daar moet je echt even op letten. Dat is echt ongelooflijk, die ongebreidelde agressie van die kerels! Paf! Paf! Paf!

Twan:

U ziet ook hoe twee vredelievende scheidsrechters met zwart/wit gestreepte shirts, trachten beide partijen te verzoenen door ze uit elkaar te halen. Helaas sorteert hun poging totaal geen effect!

ace:

Twee van die miezerige kereltjes die van die kleerkasten uit elkaar proberen te trekken. Echt, die gasten zijn megabreed, dus dat wordt niks.

Twan:

Tot overmaat van ramp maakt geen van de omstanders aanstalten om de vechtende personen tot bedaren te brengen. Integendeel, boven in beeld raken nog meer spelers ervan overtuigd dat het een goede oplossing is om het ongenoegen over de zojuist beschreven gebeurtenissen te uiten door een speler van de andere partij te belagen.

ace:

Het lijkt wel een orgie! Dames, let u op: dit ziet u niet vaak, zulke lekkere hunken die óverlopen van de testosteron! En misschien zijn er ook wel heren die dat lekker vinden. De aanstichter van dit kwaad — je ziet hem tussendoor bijten in de malse arm van zijn tegenstander — trekt zelfs zijn shirt uit. Ik zou best even een kijkje willen nemen in die kleedkamer van die jongens!

Twan:

Wat teleurstellend dat dit soort volwassen mannen niet eens de intentie toont om vredig en verstandig hun meningsverschillen uit te praten. Het is toch een schande dat dit soort kinderachtig gedrag voorkomt in de sport en dat we dat dan ook nog uitzenden.

ace:

We gaan naar het fragment kijken. Geniet ervan, dames!

1. Schets het probleem.
2. Iedereen kan het wel (drie voorbeelden).
3. Ik kan het niet (drie voorbeelden, eventueel gekoppeld aan 2).
4. Wie is het beste af?

Single

Hai, ik ben single. Nee hoor, dat is niet zielig. Ik vermaak me best. En u? Al die mensen die wél een relatie hebben? Gewoon, effe eerlijk. Wie vindt zijn partner nog leuk? U? Nog maar net bij elkaar, zeker? Nog smoorverliefd? Uh-uh. Dit, dames en heren, zijn Verliefde Mensen. En Verliefde Mensen zijn van die mensen die kirrend elkaars puistjes uitknijpen. “Oh, wacht, hier zit er nog één!”

Verliefde mensen zijn ook echt geestelijk gestoord, dat is bewezen. Hun hersens maken een stofje waardoor ze volstrekt blind worden voor de werkelijkheid. Een normale vrouw ziet onmiddellijk dat ze te maken heeft met een ‘loser’ eerste klas. Maar de verliefde vrouw niet. Zij denkt dat zij een kruising heeft gevonden tussen Don Juan, Alfred Nobel en Willem Alexander. Een normale man ziet onmiddellijk dat hij maken heeft met een theemuts. De verliefde man denkt dat zijn geliefde een combinatie is van Katja Schuurman, Yvon Jaspers, Sascha de Boer, Neelie Kroes, Heleen van Rooyen en Linda de Mol.

Bedenk eens wat een last je daarmee legt op de schouders van je partner. Je geliefde ziet Katja Schuurman in je, en jij hebt een bad hair day. Je vriendin kijkt naar je op alsof je Alfred Nobel was, en jouw grootste bijdrage aan de wetenschap bestaat uit de complete verzameling Donald Ducks van 1980 tot 1986. Dus komt onvermijdelijk de ontmaskering. Liefst als je al onomkeerbare besluiten genomen hebt. Samen een huis. Kinderen. Nu je eenmaal dagelijks bij elkaar op de lip zit, kruipt de akelige waarheid door de kieren. Dit is Katja Schuurman niet, dit is een theemuts die veel te veel tijd steekt in dat overdreven kapsel van d’r. Deze Don Juan is wel charmant, maar kan hij ook eens op tijd thuis komen? Hij had jou toch trouw beloofd? En dus wordt er gekibbeld. Over alles. Dan krijg je van die oorverdovende stiltes, in de trein, of in het restaurant. Mag het wat zachter?!, wil ik dan roepen.

Dan heb ik het toch beter georganiseerd. Mijn droomprins is gewoon met een Argentijnse schone getrouwd. En de enige die bij mij op de bank hangt, is mijn kat. Niemand die zeurt. Niemand die wat van me moet. Niemand die op me zit te wachten met het eten. Niemand die me naar de tandarts brengt als ik een verstandskies moet laten trekken. Niemand die mijn stinkende bed verschoont als ik drie dagen heb liggen zweten met griep. Niemand die zich nog vaag herinnert hoe ik eruit zie als je mij door een roze bril bekijkt, en die in een sentimentele bui nog wel eens wil doen alsof. Niemand…

Ik ben best leuk hoor. Van opzij heb ik wel iets weg van Linda de Mol.

Beschrijf drie aspecten van je uiterlijk die mislukt zijn, tegenover één aspect dat wel geslaagd is.

Ik had met Willem Alexander willen trouwen. We schelen drie weken, dus dat had best gekund. Ik pas ook wel bij hem, vindt u niet? We zijn wel een beetje hetzelfde type. Meer dan die Màxima. Wat moet hij met zo’n fotomodel?

Maar het gaat nooit wat worden. Mijn ellepijp is te kort, dus ik mis die knobbel. Ken je die? Hier, aan je pols. Zo’n heuveltje dat benadrukt hoe rank je polsen zijn, hoe sierlijk, hoe elegant. Dat heb ik niet. Bij mij gaat mijn arm naadloos over in mijn hand. Varkenspootjes. Dus dat wordt niks met die gouden armbanden die je moet dragen. Als een tang op een varken. Lipstick on a pig…

En erger nog: ik ben geen wintersporttype. Ik kan helemaal niet skieën. Die stokken — ik ben daar hopeloos onhandig mee. Ook vanwege die ellepijp. Zie je het voor je, de familiefoto’s in de sneeuw, en ik van top tot teen in het gips?

Ik was wel slánk. Vroeger.

Hij ook.

Ik ben effe een weekje weg. Volgende week zaterdag ben ik er weer. Braaf zijn, hoor!

“Wat je volgens mij moet doen,” zei MRTN, met wie ik uit eten was, “is het klimaat zodanig veranderen dat Wilders er niet meer in kan gedijen. Bijvoorbeeld door programma’s te maken als de Keuringsdienst van Waarden. Ja, Zembla en Argos misschien ook wel, maar dat is niet waar ik mijn collega’s 's ochtends aan de koffieautomaat over hoor praten. Met dat soort programma’s kan je lucht brengen in het denken van mensen, zo houd je ze kritisch.” Ik was het niet met hem eens. Niet omdat ik de Keuringsdienst van Waarden geen goed programma vind, maar omdat ik denk dat de Keuringsdienst van Waarden niet die problemen aanpakt die de voedingsbodem vormen waar Wilders op gedijt.

Misschien vergis ik me. Zo vaak zie ik het programma niet. Maar volgens mij gaat een programma dat de morele aspecten van consumentisme onderzoekt voorbij aan de vervreemding die mensen ervaren in de samenleving. Die zie je eerder terug in programma’s als Kafka in de Polder, al was ik het met MRTN eens dat weinig mensen zo direct te maken hebben met het zevenkoppig monster van de ambtelijke bureaucratie.

Toch, dat is naar mijn idee wel wat er mis is. Ik hoor het vaak terug in mijn eigen gemeente: hoe frustrerend burgers het vinden dat er niet naar hen geluisterd wordt. Dat de overheid losgezongen is van de samenleving die zij zou moeten besturen, dat het regentisme hoogtij viert, dat er een kloof gaapt tussen dat wat de mensen willen en nodig hebben, en dat wat de overheid doet. Terwijl de overheid wel weet dat het anders moet. In mijn gemeente althans was dat bij de vorige verkiezingen hét grote thema dat sprak uit de stukken van de informateurs: dat de burgers betrokken willen worden bij het bestuur, bij de inrichting van hun omgeving. Een prachtig initiatief om dat te vragen, maar helaas is er weinig van terecht gekomen. Meer dan ooit schelden de inwoners van mijn gemeente over hoe slecht de communicatie is, hoe ze genegeerd worden, tegengewerkt, zelfs.

Dat is denk ik de voedingsbodem waar Wilders op tiert. Het is tekenend dat het blijkbaar zo gemakkelijk is om hele volksstammen weg te lokken van de huidige leiders — de Balkenendes en de Bossen. De Europese verkiezingsuitslagen van juni maken wel duidelijk dat er amper een verband is tussen de problemen die mensen hebben en het gruwelprogramma dat Wilders neerzet. Het hoogst scoort de PVV in gebieden waar de islam amper een rol van betekenis speelt.

Ik wil niets afdoen aan de problemen waar mensen tegenaan lopen. Er zijn reddeloos losgeslagen Marokkaanse etterjochies die de straat terroriseren. Nederlandse meisjes worden uitgescholden voor hoer en lastiggevallen omdat ze zich te vrij zouden kleden en gedragen. Onze homosuele medefiel heeft te maken met een nieuwe golf van onverdraagzaamheid vanuit de traditionele moslimgemeenschap. Ik herinner me het verhaal van een lesbische klassenassistent die van haar Utrechtse moslimklas desgevraagd te horen kreeg dat zij de opdracht van de imam om homoseksuelen uit het raam te gooien, heel terecht vonden. Ze bleef drie dagen thuis, uit angst en ontzetting. Die problemen neem ik heel serieus. Maar een tsunami van moslims die de zaak hier komen overnemen en de sharia willen instellen? Het lijkt me erg stug. Ik zie er geen serieuze aanwijzingen voor. De incidentele gek — Mohammed B., meer bepaald — is weliswaar een onberekenbaar risico, maar niet op zodanig grote schaal dat heel Nederland daar wakker van moet liggen. Wees dan maar liever bang voor Geert Wilders.

Waar we wél mee te maken hebben, zijn de gebruikelijke problemen die horen bij een grote immigratiegolf. In de jaren zeventig waren dat de Surinamers, daar hoor je nu niemand meer over. Zelfs de grapjes verdwijnen uit ons collectief geheugen.

— Wat is een Surinaams drankje beginnend met oe?
— Oeater.

Weet iemand dat nog? We hebben de Indonesiërs gehad, de Molukkers, de Antillianen, de Chinezen, de Nigerianen. Ik hoorde Job Cohen er gisteren op de radio nog over, die laatste groep is nu een actueel probleem in Amsterdam. Maar daar richt niemand een politieke partij voor op. Met drie generaties weet niemand meer dat er een verschil was, dan zijn mensen onvervreemdbaar onderdeel geworden van een samenleving.

Wat een overheid kan doen, is zorgen dat de problemen beperkt blijven tot een minimum. Dat de volksverhuizing die wij zelf op gang hebben gebracht, netjes wordt afgehandeld. Dat is niet gebeurd. De goedkope gastarbeiders zijn aan hun lot overgelaten, gedumpt in een vacuüm, langs de sociale ladder naar beneden doorgegeven tot ze niet verder konden. Ze kwamen in de wijken terecht die het al zwaar hadden, legden druk op een gemeenschap die het al niet gemakkelijk had. Niet voor niets zijn de Vogelaarwijken vaak wijken met een sociaal-economische achterstand. Had maar nagedacht voor je daar een hele invasie op losliet. Had het geld dat deze mensen medeverdienden maar geïnvesteerd in de renovatie van de wijken waarin ze woonden. Had de verschillen tussen wijken maar niet zo uit laten schieten, dan was de polarisatie niet zo uit de hand gelopen.

Maar dat heeft de overheid niet gedaan. Het bedrijfsleven al helemaal niet. En ik zie dat ook niet veranderen. Hoe sociaal het gezicht ook is dat de traditionele partijen naar voren brengen, in de kern geloven ze allemaal nog steeds in het neoliberale model waarin winstmaximalisatie geluksmaximalisatie betekent voor ons allemaal. Dat is korte-termijndenken. Er is een partij nodig die tegenover de bedrijfsbelangen de belangen van de burgers behartigt. Die partij kan alleen de overheid zijn. Maar dan wel een overheid die het belang ziet van zijn eigen rol, niet een overheid die bestaat uit politieke partijen die hun eigen belang voorop stellen, of een bureaucratisch apparaat dat leeft in een papieren werkelijkheid.

Ik snap best dat mensen zich afwenden van de traditionele politiek. Maar Wilders is de oplossing niet. “Religie is opium van het volk”, zei Marx in zijn tijd. Moslimhaat is het opium van onze tijd. Of de Keuringsdienst van Waarden dat kan duidelijk maken, dat vraag ik me af.

Anderhalve week had ik nergens behoefte aan. Ik had een hele stapel detectives en ik had mijn laptop, ik had mijn bed en mijn bank, en daar had ik genoeg aan. Ik las en ik sliep en af en toe keek ik wat tv, en dan ging ik liefst ook nog vroeg naar bed. En heel af en toe ging ik op strooptocht om beschuit, thee en fruit in te slaan. Dat was fijn, om even te weten dat de wereld er nog gewoon was. Maar als ik dat gedaan had, dan had ik genoeg gedaan voor de rest van de dag. Ik had mijn telefoon als link naar de buitenwereld, en veel meer hoefde ik niet.

Het was noodzaak. Ik had geen energie voor meer, en ik had ook geen behoefte aan meer. En het was ook ergens wel prettig om even alles stop te zetten en niets te hoeven. Afstand nemen was ook wel gelukt als ik op vakantie was gegaan, zoals gepland. Maar dat is wat anders dan de molen helemaal tot stilstand brengen en echt niets doen. Aan serieus bodemloos niksen kom ik in de loop van het jaar niet toe.

Langzaamaan gaat het beter. Ik weet nu uit pijnlijke ervaring dat ik geen kaas moet eten en geen eieren, maar dat een bakje Weetabix juist wel goed valt. Ik durf al iets meer te eten dan alleen witvis en kip: ik waagde me gisteren aan een licht gekuiste variant van de Mexicaanse maaltijdsalade en die viel goed, en ook bij het gegrilld stukje tonijn van vrijdag gedroeg mijn buik zich braaf. Ik begin me af te vragen wat een stukje chocola zou doen. Ik heb het gelukkig niet in huis, maar iets extra’s voor de zondag, och…

En afgezien van het feit dat ik meer energie krijg, begin ik me ook te vervelen. Dus vrijdag ging ik mijn boekenkast maar eens langs, en plukte er de boeken uit die ik al minstens 20 jaar niet ingezien had en waar ik verder ook niets mee had. En gisteren sopte ik het nachtkastje naast mijn bed uit, en verving de 25 boeken die er lagen te wachten om gelezen te worden door een bescheiden stapeltje: de zeven SP-boeken die ik moet lezen voor de Groep van 30. De 25 die het niet gehaald hebben, moeten nu weer een plekje krijgen in mijn boekenkast. Dat vraagt een tweede ronde schiften.

En dan zal ik ook nodig de stapel raadsstukken door moeten die me al weken verwijtend aankijken. Veel zin heb ik er niet in. Maar het verschil met een paar weken geleden is, dat ik óók niet meer zo nodig hoef te niksen. Dat hebben we nu wel gehad.

Eén van de beste politieke humoristen van dit moment is Jon Stewart van The Daily Show. De man heeft niet alleen een heel subtiel en geestig gevoel voor humor en een fenomenale timing, hij is ook gewoon erg goed geïnformeerd. Met name in de interviews merk je dat hij erg goed is voorbereid, en dat hij niet bang is om verder te gaan dan alleen de oppervlakte. Geen wonder dat Amerikanen hem noemen als de meest betrouwbare TV-persoonlijkheid — al is het gek om te bedenken dat ze daarmee in zekere zin de nar op de troon zetten.

Ik heb eindelijk tijd om dat soort dingen te bekijken, en dat doe ik dan ook met overgave. Op de website van de show staan alle afleveringen tot begin 1999, dus ik kan nog even vooruit. Er zijn veel afleveringen die de moeite waard zijn. Ik noem er een paar.

23 juli 2009

Health care plan en Henri Louis Gates III (“Henri-Louis-Gate”) [fragment]

22 juli 2009

Over de geboorteakte van Barack Obama en de dood van Michael Jackson. [hele aflevering]

20 juli 2009

De verjaardag van de landing op de maan. [fragment]

12 maart 2009

Een interview met Jim Cramer van CNBC, een van de presentatoren van CNBC, the Consumer News and Business Channel. Jon Stewart spreekt Jim Cramer aan op de rol van de media in het opkloppen van de mediahype rondom het financiële circus, en het arbeidsethos dat een journalist zou moeten hebben. [deel 1, deel 2, deel 3]

Eén aflevering sluit ik bij in dit blog-stukje. Het dateert van 20 september 2001, iets meer dan een week na de aanslagen op de Twin Towers. Je ziet een geëmotioneerde Jon Stewart, die wil laten zien dat hij aangeslagen is, net als iedereen, maar dat hij ook vertrouwen heeft dat het goed komt. Bijna in tranen als hij vertelt dat het uitzicht uit zijn flat voorgoed veranderd is, maar hij blijft overeind. Indrukwekkend.

The Daily Show With Jon Stewart	Mon - Thurs 11p / 10c
September 11, 2001
www.thedailyshow.com
Daily Show Full Episodes Political Humor Joke of the Day

Wie Jon Stewart wil blijven volgen, hier is de RSS-feed.

Ik ben geen echte vegetariër, ik geef het maar meteen toe. Ik vind ook niet dat wij geen vlees mogen eten. We zijn omnivoren, zonder dierlijke producten kunnen we niet leven, zonder vitamine B12 gaan we onvermijdelijk stuk. En als moeder Natuur had gewild dat wij elkander niet zouden opeten, dan had ze de wereld anders moeten ontwerpen. Er is een voedselketen, en daar maken wij deel van uit. Maar ik noem mezelf geen vleeseter, ik noem mezelf vagetariër. En dat is precies in lijn met mijn principes. Ik vind dat wij veel minder vlees zouden moeten eten dan we doen. Daar heb ik drie redenen voor.

1. Het is slecht voor de dieren
2. Het is slecht voor de wereldeconomie
3. Het is slecht voor onszelf

Ik zal me beperken, en ik claim absoluut geen volledigheid. Wie meer wil lezen, kan op Google genoeg verwijzingen vinden, en ook de links die ik gebruik zijn pas het begin van een hele keten aan informatie. Maar heel kort wil ik er wel wat over zeggen.

1. Het is slecht voor de dieren

Wie ‘vlees’ zegt, in onze westerse wereld, zegt ‘bio-industrie’. De verbeteringen die dierenactivisten hebben weten te bewerkstellingen zijn nog steeds heel marginaal. De verhalen over hoe dieren behandeld worden, wat voor leven ze hebben, hoe ze gefokt worden en hoe ze geslacht worden, zijn te schokkend voor woorden. We willen dat niet weten, en dat is begrijpelijk, want de verhalen zijn erg slecht voor je eetlust. Maar het gaat over honderden miljoenen dieren die een onmenselijk leven lijden. Jaarlijks sterven er zo’n 450 miljoen dieren in de bio-industrie.

Wakker Dier houdt zich bezig met de leefomstandigheden van deze dieren, en op hun website vind je daarover uitgebreide informatie. Ik wil niemand verbieden om vlees te eten. Maar als je vlees eet, eet dan alsjeblieft biologisch vlees.

2. Het is slecht voor de wereldeconomie

Als wij in de bio-industrie jaarlijks 450 miljoen dieren slachten, dan kan je je voorstellen hoeveel veevoer we nodig hebben om die dieren te voeren. Soja vormt de hoofdmoot van het dieet van deze dieren, we importeren daarvoor jaarlijks 2,7 miljoen ton soja. Voor al het vlees dat wij produceren, consumeren en exporteren, hebben wij landbouwgrond nodig ter grootte van ons hele land. Soja is zodanig extensief, dat er maar één of twee mensen nodig zijn 40 hectare land te bewerken. Zou je dat gebied gebruiken voor kleinschalige landbouw, dan zouden er 80 mensen op hetzelfde gebied kunnen werken. Met name de Zuidamerikaanse economie heeft daar stevig van te lijden.

Daar komt bij dat vlees een bijzonder inefficiënte manier is om de nodige eiwitten tot ons te nemen. Om één kilo vlees te produceren is twee tot vijf kilogram plantaardig veevoer nodig. Dan heb ik het nog helemaal niet over alles wat daar nog bij komt aan water, electriciteit, medicijnen en dergelijke. En dat terwijl we de dieren helemaal niet nodig hebben om de aminozuren uit de soja te halen, dat kunnen we heel best zelf. Hetzij door soja te eten in de vorm van tofu of tempeh, hetzij door een keuze te maken uit het groeiend aantal vleesvervangers die er op de markt zijn.

Milieudefensie heeft een campagne: Stop Fout Veevoer, waarin ze uitgebreid alle aspecten van soja bespreken. Ook Milieu Centraal biedt veel informatie.

3. Het is slecht voor onszelf

Vlees heeft nuttige ingrediënten, maar ook heel veel wat we kunnen missen als kiespijn. Dierlijke vetten zijn vaak foute vetten — de transvetten, die je cholesterolgehalte verhogen, wat weer leidt tot aandoeningen aan hart en bloedvaten. Ook diabetes en kanker worden met vleeseten in verband gebracht. Daarnaast worden ook de medicijnen die dieren krijgen — zoals de antibiotica die standaard worden toegediend — opgeslagen in het vlees. Soja, daarentegen, heeft de aangename eigenschap om cholesterol op te lossen, en zo je cholesterolgehalte te verlagen. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat de toename in de vleesconsumptie debet is aan de toename in het aantal hart- en vaatziekten. Het land waar mensen gemiddeld het oudste worden, is Japan, en het is niet toevallig dat vis daar hoog op het menu prijkt. Ik ken geen website die zich hier specifiek mee bezig houdt. Maar als je Googlet op meat consumption health risk, dan krijg je allerlei verwijzingen naar bronnen van divers pluimage.

Vlees eten doen we niet omdat we het nodig hebben, of omdat er geen alternatieven zijn. We doen het omdat we het lekker vinden. Maar verantwoord is het niet. Dat is roken en drinken ook niet, maar anders dan roken en drinken is vlees eten niet verslavend. Je kunt best heel af en toe wat vlees eten, en dan weer vrolijk overgaan op de grote rijkdom aan heerlijke vegetarische recepten die er zijn. Kijk om te beginnen maar eens op mijn weblog: je hoeft je echt niet te vervelen.

Dit is een experiment, dus ik beloof niet dat het lekker wordt, maar ik denk het wel. Ik gok dat je er met z’n tweeën van kunt eten. Of de olijven light zijn, dat denk ik eigenlijk niet, maar anders wordt het wel erg flauw. Benieuwd wat mijn maag ervan vindt.

Ingrediënten
4 stukjes biologische kip
250 gram worteltjes
1 stronk bleekselderij
½ potje zwarte ontpitte olijven in plakjes
bakvet
bouillonblokje

Bereidingswijze
Schil de aardappelen en snijd ze in stukken. Kook ze, giet ze af, en laat ze droogstomen. Deksel erop om te voorkomen dat ze afkoelen.
Braad de kip in een koekenpan aan in wat meer bakvet dan je wel zou willen. Dat bakt lekkerder, wat je niet nodig hebt, dat gooi je later weg. Laat de kip wat bruin worden, en haal de stukken vervolgens uit de pan.
Doe nu iets van het braadvet in een pan met een dikke bodem, en doe daar de kip, de geschrapte en in stukken plakjes worteltjes en de gewassen en in plakjes gesneden bleekselderij bij. Ook de olijven kunnen hierbij. Deksel erop, op matig vuur laten sudderen. Als de groenten niet vanzelf gaan zweten, kun je er een scheutje water bij doen. Tien minuten zou genoeg moeten zijn. Maak op smaak met een (half) bouillonblokje, en eventueel wat peper en zout.

Uiteraard kun je dit recept op allerlei manieren uitbreiden en veranderen. Je kunt er rijst bij eten in plaats van aardappelen. Je kunt er ui en knoflook bij doen, en ook een blikje gepelde tomaten zal bijdragen aan de smaak. Dan gaat de saus al aardig naar een ragù bolognese, en dan horen er uiteraard ook italiaanse kruiden bij. Maar ik gok dat dit ook al heel aardig zal smaken.

(Nee, dit recept is niet vegetarisch, dat klopt. Maar zie hier.)

Niet vegetarisch, nee. Maar probeer maar eens light en vegetarisch en smakelijk te koken. Da’s toch wel van belang, als je met tegenzin moet eten. Buurman B. at mee, en hem smaakte het ook. Het recept is dan ook voor twee personen.

Ingrediënten
Aardappelen naar smaak (ik deed kruimige, dat was lekker)
Per persoon 2 stukjes witvis uit de diepvries
1 komkommer
1 bakje boursin light
1 visbouillonblokje
wat bakvet

Bereidingswijze
Schil de aardappelen en snijd ze in stukken. Kook ze, giet ze af, en laat ze droogstomen. Deksel erop om te voorkomen dat ze afkoelen.
Hak de vis in hapklare brokken. Doe wat bakvet in de pan, leg de vis erin, en dek de pan af. Laat de vis op matig vuur ontdooien en dan gaar worden. De temperatuur is een beetje zoeken: de boel moet niet aanbranden, maar er moet wel wat gebeuren, uiteraard.
Schil de komkommer, en snijd hem in vier lange repen, die je dan weer in stukjes van 1 à 2 cm snijdt. Voeg ze bij de vis, doe er het bouillonblokje bij, en laat de komkommer vijf à tien minuten meegaren. Houd het deksel erop, zodat de komkommer vocht gaat afstaan. Roer er tot slot de kruidenkaas doorheen.

Je kunt, zo heb ik proefondervindelijk aangetoond, ook een galkoliek hebben als je geen galblaas hebt. Logisch, eigenlijk, want de koliek wordt veroorzaakt door een galsteentje dat klem zit in je galwegen. Maar waar zo’n galsteentje gevormd wordt, dat is een lastiger vraag. In je lever, wellicht, of gewoon in je galwegen zelf. En het is ook denkbaar dat de opererend chirurg een steentje over het hoofd ziet, en dat dat later nog zijn weg zoekt. Uiteraard hoop ik dat in mijn geval dat laatste aan de hand was, en dat dit noooooooit meer voorkomt. Want ik schrok me wild, vorige week dinsdag, toen ik in Groningen uit mijn auto stapte en ik bijna tegen de vlakte ging van de pijn in mijn buik.

De therapeut was erg zorgzaam, en na een bezoek aan het toilet — hielp niet —, een glaasje water — hielp niet —, en een uurtje knock out op de bank, besloot ik, in overleg met zijn huisarts dat het wel weer ging, en dat er waarschijnlijk niet zo gek veel aan de hand was. Drie weken was te lang voor complicaties van de operatie, en gegeven het feit dat de koliek alweer zakte, moesten we toch eerder denken aan een achtergebleven steentje. En dus ging ik onderweg naar huis. Maar het ging niet, dat was na een kwartiertje al wel duidelijk.

Gelukkig waren mijn oom en tante in Zwolle thuis, en mocht ik naar hen toe komen. En ondertussen begon er een onweersstorm op te zetten, en reed ik in een slakkengangetje naar Zwolle. Nog 50 kilometer. Nog 35. Nog 27. Nog 22. Nog 18. Nog 5. Een marteling. Mijn tante had een bed klaar, een teiltje, een kruik, een tandenborstel, een T-shirt. De zorgen waren zeer welkom, maar de nacht was lang en onrustig. De volgende dag ging het naar haar huisarts. Voelen, vragen, suggesties, pillen. Echt helpen deden die niet, maar de geruststelling dat er echt niets verontrustends aan de hand was, maakte wel dat ik me gemakkelijker in mijn lot kon schikken. Liggen, met het teiltje onder handbereik. Slapen. Af en toe wat lezen. Bellen met het ziekenhuis waar ik geopereerd was. Die konden ook niets voor me doen: zij zijn van het opereren, niet van de verdere afhandeling. Ik kon me maar beter laten doorverwijzen.

“Wat wil je doen?” vroeg mijn tante in de loop van de middag. En het liefst wilde ik naar huis. Maar ik zag mezelf niet achter het stuur kruipen. En dus besloot ik om gebruik te maken van het aanbod van mijn ouders om me te komen halen. Met een heel lege maag ging het best aardig, in de auto. Ik had mijn leuning wat naar achteren gezet, en ik hoefde niet zelf op te letten. Maar ik was blij dat ik thuis was. Die nacht ging slapen uitstekend.

De komende dagen deed ik niet zoveel. Mezelf dwingen om veel te drinken, en af en toe wat te eten. Mijn eigen huisarts bellen, die me vertelde dat ze niet zoveel kon doen. “Een ontstoken galblaas, die kunnen we weghalen. Dat moet ook, want die is levensbedreigend. Maar een koliek… Je zult het uit moeten zitten.” En dus zwalkte ik van pijn, naar misselijk, naar hangerig, naar jeuk — overal, vooral 's nachts om twee uur.

Het gaat steeds beter, dat wel. En ik word erg goed in het samenstellen van bijzonder lichte gerechten. Uit nood heb ik ook maar wat biologische kip gekocht. Alleen maar gestoomde vis is me echt te saai. Het goede nieuws is: ik ben al zeven kilo dichter bij mijn streefgewicht. Komt er toch nog iets goeds uit voort.

Zo verguld als ik twee jaar geleden was met het Rotgodje van Guus Kuijer, zo ongelukkig ben ik met zijn zelfhulpboek “Hoe word ik gelukkig?”. Hij heeft een goede gedachte te pakken, maar hij ontspoort, naar mijn idee.

De goede gedachte is, dat Vincent van Gogh niet ongelukkig werd van zijn talent, en dat hij er zelfs misschien niet eens gek van werd. Hij was juist erg gelukkig als hij schilderde. Zelfs kort voor zijn dood schilderde hij nog schilderijen waar de levenslust vanaf straalde. Kuijer noemt als voorbeeld de Straat in Parijs op de feestdag van Quattorze Juillet. Daar spreekt geen lijden uit, integendeel, dat is een en al levenslust.

Waar Van Gogh ongelukkig van werd, waren de reacties van de mensen in zijn omgeving. Zijn vader, met name, die niets van zijn fratsen moest hebben. Ook de afhankelijkheid van zijn broer woog hem zwaar. De mensen die de waarde van zijn kunstwerken niet zagen, dat had hij graag anders gezien. Maar niet de worsteling met zijn talent, en zelfs niet de soms bijna obsessieve bevlogenheid met zijn kunst. Ook kunstenaar als Goya, Picasso en Dalì kenden dat dubbele gezicht van hun talent. Dat dat je enerzijds euforisch gelukkig kan maken, maar dat de prijs ervoor akelig hoog kan zijn. Als een verslaving, maar dan met een economisch waardevol bijproduct. Chaim Potok’s My Name is Asher Lev gaat precies daarover.

Dat is een mooi inzicht, en daar ben ik het van harte mee eens. Ook de gevolgtrekking die Kuijer maakt, dat het niet uitmaakt waar je jezelf in verliest, als je maar iets vindt om je in te verliezen, die deel ik volkomen. Zeker, dat is de manier: go with the flow, laat je vangen door de wind, en leer dan vliegeren. En als je dan hebt leren vliegeren, dan heb je geleerd hoe je dingen moet leren, en dan verspreidt zich dat als een olievlek, als een griepvirus. Dat woekert wel door, dat houdt zichzelf wel in stand.

Maar waar ik ongelukkig van word, is de manier waarop Kuijer vervolgens dit inzicht gebruikt om alle zelfhulp, therapie en meditatietechnieken van tafel te vegen.

“Als ik maar niet in therapie hoef. Daar ligt voor mij de grens. Als je ziet hoeveel therapeutisch aangeblazen magiërs zich per krant en internet aanbieden, moet half Nederland in therapie zijn. Het aantal aangeboden cursussen en workshops die de geestelijke gezondheid zeggen te verbeteren, overtreft met glans het aantal bibliotheken.

Ik pas me meestal graag aan, maar die zee gaat mij te hoog. Is het waar dat half Nederland ziek is en daarom hulp nodig heeft? Nee toch? Waarom gaan gezonde mensen in therapie of op cursus? Waarschijnlijk om dezelfde reden waarom vrouwen flauwvallen en mannen een buikje kweekten. Maar ook uit verlangen naar een beter leven.

Naar mijn idee bereik je dat niet door anders adem te halen, ‘jezelf te vinden’ of te mediteren. Anders ademhalen is goed voor mensen met een ademhalingsstoornis, maar ik geef u op een briefje dat de meeste mensen uitstekend ademen. Als meditatie wordt opgevat als leren denken in plaats van leren tobben, zie ik er het nut van in. Wanneer het een oefening is in het wegdenken van het denken, begrijp ik niet hoe daarmee het leven verbeterd zou kunnen worden. Therapeuten willen nogal eens de nadruk leggen op ‘ontspannen’ en ‘loslaten’, terwijl het om inspannen en vasthouden gaat.”

Wat Guus Kuijer niet snapt, dat is dat veel mensen weliswaar lijden aan precies dat probleem dat hij beschrijft — ze hebben geen passie die hen op sleeptouw neemt — maar dat ze geen manier zien om uit die situatie te komen. In plaats van het geluk van een passie, lijden ze aan het ongeluk van plichtsbesef, van moeten, van grote verwachtingen. Het is een luxe om je passie te kunnen volgen. Als Vincent van Gogh geen rijke broer had gehad, of een zieke vrouw om voor te zorgen, dan had hij genoegen moeten nemen met het leven van veel teleurgestelde en cynische mensen.

Voor mijzelf sprekend: ik heb jaren in een kramp gezeten omdat ik vond dat ik moest promoveren. Dat was niet omdat daar mijn passie lag, maar omdat ik niet de moed had om op zoek te gaan naar iets waar wel mijn passie lag. Mijn therapie was dan ook niet gericht op ‘ontspannen’ en ‘loslaten’, maar op onderzoeken naar waar mijn passie werkelijk lag. Uiteraard had dat tot gevolg dat ik die misvattingen ging loslaten en dat ik ontspande uit die stomme kramp, en zonder dat was de therapie niet succesvol geweest. Maar zonder therapie was me dat niet gelukt. Guus Kuijer schrijft erg plezierig en vermakelijk, maar alle misvattingen, ingeprente plichtsgevoelens en ongekende angsten had hij echt niet kunnen wegblazen.

Jammer. Het leuke van Hoe een klein rotgodje God vermoordde vond ik de combinatie van lichtvoetigheid met een behoorlijke kennis van zaken. In dit boek heeft Kuijer veel onderzoek gedaan naar de levens van de schilders die hij beschrijft, maar in de werking van zaken als therapie heeft hij zich niet of nauwelijks verdiept. Als hij wil dat mensen de moed opbrengen om zich mee te laten voeren door hun passie, dan helpt het niet om lacherig te gaan doen op het goede werk dat er óók gedaan wordt door therapeuten. Mensen die, als ze een beetje bona fide zijn, zijn opvatting delen.

Het schijnt een favoriet ontbijtgerecht te zijn in Madrid, deze aardappelomelet. Daar is-ie mij net iets te machtig voor. Ik maak hem liever als hoofdgerecht, met een uitgebreide salade erbij. De ingrediënten zijn heel simpel, de bereiding vraagt wat meer tijd, maar mijn huisgenoten vonden 'm erg lekker, dus ik maak 'm vast nog eens. Dit recept heb ik van het internet, en het schijnt authentiek te zijn. Ik geloof ze.

Ingrediënten
Per persoon:
2 eieren
300 à 400 gram aardappelen
½ ui
peper, zout, olijfolie

Bereidingswijze
Schil de aardappelen, en snijd ze in dunne plakjes (een halve centimeter, hooguit). Doe een flinke scheut olijfolie in de pan, en bak de schijfjes op matig vuur, tot ze zacht zijn als je erin prikt. Pas op dat ze niet te bruin worden.

Klop ondertussen de eieren los met zout en peper naar smaak, snipper de ui heel fijn, meng ze door de eieren. Doe ook de aardappelen erbij — eventueel overtollig vet kun je afgieten. Meng aardappel, ei en ui, en doe ze terug in de koekenpan. Druk aan, en laat vijf minuten bakken op matig vuur. Schuif nu de tortilla op een groot deksel, en keer hem om. Bak deze kant ook vijf minuten. Snijd de tortilla in punten en serveer hem meteen, of laat hem afkoelen, en serveer hem bij wijze van tapas. Yummm!

Ik had nog een hele doos aardbeien in de koelkast staan, en daar wilde ik wat mee. Ik had al eens geëxperimenteerd met versgebakken cake en citroensorbet en dat was erg lekker. Maar daarbij had ik cakemix gebruikt, en dit keer wilde ik niet wachten tot de cake gaar werd. Dit keer werd het een trifle met kant-en-klare cake, en vanillekwark. Da’s wat lichter dan de traditionele trifle met custard en slagroom. Als je 'm écht light wilt maken, moet je natuurlijk lange vingers nemen in plaats van cake.

Ingrediënten
1 doosje aardbeien
1 bakje vanillekwark
1 kant-en-klare cake
sinasappellikeur, of limonadesiroop met citroen- of sinasappelsmaak

Bereidingswijze
Was de aardbeien, en snijd ze in stukken. Meng ze met de kwark. Snijd de cake in de lengte in plakken van ongeveer 1 cm dik. Beleg een schaal met de plakken. Besprenkel de cake met de sinasappellikeur of de siroop. Schep de kwark op de cake, en strijk hem glad. Je kunt hem in principe nu al opdienen, maar de trifle wordt er niet slechter van als je hem een poosje laat intrekken.

Ik ben maar een saaierd, vanuit het perspectief van een poes van één jaar. Ik speel te weinig, ik ben nog niet weer begonnen met hardlopen, en als ik hem 's nachts dwing om op mijn kamer te blijven, dan ga ik ook nog eens liggen slapen. Saai, saai, saai. En dus maakt hij zelf zijn eigen spelletjes. Hij gaat in hinderlaag liggen als er iemand langskomt, en hij vangt voeten. Meer dan eens is hij met zijn kop tegen een bewegend been geknald als zijn prooi toch een tikje groter bleek dan hij verwacht had. En natuurlijk zijn er altijd vliegjes, kikkertjes, vlindertjes en een lokkende moeder- of vadervogel die hij — zo flauw — nooit te pakken krijgt.

Het toppunt van leuk dezer dagen is het grasveldje voor ons huis dat gemaaid is. Hij krijgt er acuut de kolder van in de kop: hij zakt door zijn poten, de oren gaan in de nek, de staart gaat zwiepen, en alsof het een grabbelton is, graait hij met zijn poten onder het hooidek. Dat kon nog leuker. Ik graaide wat hooi bij elkaar, maakte er een hol van en lokte de poes ernaartoe. Feest! Je kon erin! Met een buiklanding dook hij onder. Het hooibergje kreeg een eigen leven, af en toe stak er een poot uit, de staart zwiepte, en twee kooltjes van ogen schoten vuur. We speelden met een grasspriet, hij ving mijn hand, mijn voet. En toen gebeurde er een poosje niets. Het bergje deinde een beetje, maar ik was blijkbaar niet meer nodig. Ik liep weg, ging mijn boodschappen uitpakken. Toen ik uit het raam keek, was hij alweer op weg om de auto’s te besluipen. Veel leuker. Ik ben maar een saaierd.

“Zou je niet toch dat proefschrift afmaken, ace?”, vroeg de meneer van GroenLinks, op het jaarlijkse informele samenzijn van de gemeenteraad. “Waarom dan?”, vroeg ik. Hij vond het vooral goed voor de SP, zei hij, en verder was het het toch jammer van zo’n hoop werk. Dat laatste was ik met hem eens, maar ik kon toch nergens in mijzelf ook maar een restje van spijt vinden dat ik gestopt was.

Dat is het werk geweest van de coach, die me deed beseffen dat ik de erkenning die ik zoek niet kan vinden met dit onderwerp en dit proefschrift, en misschien ook wel niet in de academische kringen die ik ken. Misschien wil ik nog wel eens een studie doen naar een ander onderwerp, in een andere contekst, met andere mensen. Maar dit hoofdstuk is klaar, afgesloten. De brand is eraf, het kan in een doosje, strik erom, en weg, in een diepe kast. Klaar.

“Waarom hebben we jou eigenlijk niet eerder gescout?”, was het eerste wat Jan Marijnissen vroeg. “Oh, maar dat hebben jullie wel”, zei ik. Drieënhalf jaar geleden was dat. Maar toen had ik het te druk met een nieuwe baan en mijn nieuwe raadszetel, en toen had ik bedankt.

Vandaag was ik opnieuw uitgenodigd voor een gesprek over deelname aan de groep van 30, de “talentjes” van de SP die wel wat extra ondersteuning kunnen gebruiken. Nu heb ik er wel tijd voor. We hadden het over hoe de SP ervoor staat, waarom ik lid was geworden en waarom er toen zo’n toevloed aan nieuwe leden was geweest terwijl het nu allemaal een stuk moeizamer ging. Ik zat eigenlijk wel lekker, Jan was in een best humeur, ik zat goed in mijn vel, en na een paar minuten riep Jan: “waarom word jij eigenlijk geen fractiemedewerker?” Ik was nogal verbluft. Zei dat we het daar maar eens over moesten hebben. “Waarom zouden we het er nu niet over hebben?”, zei Jan. Had ik de vacatures gezien, en bekeken? Ja, dat had ik wel, en ik had er ook wel over nagedacht.

Maar ik zit nu eigenlijk zo lekker. Afdelingsvoorzitter, raadslid, fractiemedewerker — eigenlijk de ideale situatie om de verkiezingen in te gaan. Alles dicht bij huis, een beperkt aantal uren dat me de ruimte laat om me rustig alle nieuwe dingen eigen te maken… Goed, het is geen vetpot zo, en alleen daarom moet ik op den duur iets anders zoeken. Maar om al die dingen die ik nu begonnen ben zomaar uit handen te laten vallen, dat vind ik ook niks. “Ik denk dat dat ik dat beter na de raadsverkiezingen kan doen,” zei ik, “dan wil ik graag komen praten.” “Prima,” zei Jan, “laat het me maar weten.” Dus dat ga ik doen. En tot die tijd ben ik een vrouw met perspectieven. Ook op deelname aan de groep van 30. Da’s machtig mooi.

Van alle mooie foto’s die er gemaakt zijn van de eerste 167 dagen van Barack Obama, treft deze me het meeste.

Het is een foto van het zoontje van een van de leden van het personeel die voelt of het haar van de president net zo voelt als zijn eigen haar. Het raakt me op twee manieren. Uiteraard is er het mooie symbool van een klein zwart jongetje dat even écht zeker wil weten dat deze zwarte man van het zelfde materiaal gemaakt is als hijzelf. Ja, jochie, dat is echt zo. Maar er is ook het symbool van een leider die zonder aarzelen het hoofd buigt voor een jochie dat die reality check wil doen. Het toont naar mijn idee de grootheid van de man, die weet dat zijn statuur niet zit in het feit dat hij voor niemand hoeft te buigen, maar in het feit dat hij voor iedereen kan buigen zonder er minder van te worden. Zie vooral ook de rest van de foto’s. Een opmerkelijk man.

Het leek zo’n zee van vrijheid, vanuit de verte bezien. Maar nu ik met mijn tenen in de branding sta — nog wat laatste afrondende afspraken en verplichtingen, dan kan ik echt los — blijkt er toch het een en ander in die zee rond te drijven. Goed, half augustus ga ik een weekje Buitenkunst doen, dat is écht weg. Ook het kamperen met mijn zusje en haar gezin is echt weg, en het lange weekend SP-universiteit dito. Maar mét de twee werkdagen in de week die in principe gewoon doorlopen, blijft er niet zo gek veel vrije tijd over. Zeker niet als ik bedenk wat ik allemaal nog wil doen… Een afdelingskrant volschrijven, met name, meewerken aan het verkiezingsprogramma, de laatste papierwinkel uitzoeken… Dit wordt geen zomer om als los zand door mijn vingers te laten glippen, dit wordt er een die zorgvuldig gepland moet worden, om een evenwicht te bewaren tussen niksen en productief zijn. Volgende week ga ik, om te beginnen, maar eens een abonnement aanschaffen op het buitenbad.

Dit was precies wat ik nodig had om weer een beetje tot mezelf te komen, een perfecte salade Niçoise. Heerlijk — en ja, er zat vis in. Tonijn zowel als ansjovis. Daarom is dit ook maar een recept voor twee personen, of misschien ook wel drie. Volgens het originele recept moet je eigenlijk alle ingrediënten apart neerleggen, maar samen in een grote saladekom gaat ook prima. Erg lekkere combinatie van smaken. Jummm…!

Ingrediënten
3 eieren
350 gram krieltjes
250 gram sperzieboontjes
1 doosje cherrytomaatjes
1 blikje tonijn op water
1 potje ingemaakte artisjokken
½ blikje zwarte ontpitte olijven
1 klein blikje ansjovis
Voor de dressing: olijfolie, milde mosterd, wijnazijn, 1 teentje knoflook

Bereidingswijze
Kook de sperzieboontjes 16 minuten, de eieren 10 minuten, de krieltjes 8 (ofzoiets — tot ze goed gaar zijn, maar niet langer). Laat de sperziebonen, de aardappeltjes en de eieren afkoelen. Snijd de eieren in achten. Doe in een kom. Snijd de cherrytomaatjes doormidden. Giet de tonijn af. Haal de artisjokken uit de olie. Olijven erbij. Dressing maken door een of twee eetlepels mosterd in een kommetje te doen met een uitgeperste teen knoflook, en dan beetje bij beetje zeg iets van ½ dl azijn en 1 dl olijfolie erdoorheen te kloppen. Ansjovis kun je er apart bij serveren, want niet iedereen houdt ervan. Eventueel een (stok)broodje erbij, ook al moet ik zeggen dat wij vergaten dat die op tafel lagen, dus noodzakelijk is dat niet. Glaasje wijn erbij, vakantie!

Het gaat stukken beter met me, dank u wel. Voor wie mijn getwitter gemist heeft: ik was effe uitgeschakeld door een galblaasinfectie. Ik heb de galstenen meegekregen, en ik kan u zeggen: dat is geen aanrader. De grootste hebben het formaat van een kikkererwt, en zij verklaren waarom ik de nacht van zaterdag op zondag zo heb liggen krimpen van de pijn. Een galblaaskoliek, noemen ze dat. Achteraf zie ik een heel pad wat naar deze ellende geleid heeft, en ik heb goede hoop dat ik daar nu van af ben. De galblaas zit er niet meer, in elk geval, in plaats daarvan zitten er een paar sneetjes waardoor het ding is afgevoerd. “Bent u bang voor de operatie?”, vroeg het verplegend personeel, maar nee, ik was vooral erg blij dat ik spoedig van de ellende verlost zou zijn. Goed, zondag was geen feestje, gisteren heb ik ook vooral als een vaatdoek op de bank gehangen, maar vanochtend was ik alweer koortsvrij. Met een beetje geluk is over een week alles weer als vanouds, alleen dan beter. Da’s wel wat anders dan zes jaar geleden…

Als ik dood ga wil ik ook een Fokke-en-Sukke-cartoon. Na Adriaan Jaeggi en Martin Bril nu ook eentje voor Michael Jackson. Moge hij rusten in vrede.

Dat elke vezel zit zoals hij moet zitten, realiseerde ik me vanochtend, daar gaat het om. Ik had al een eindje gerend, en het ging helemaal niet zo geweldig, ik was juist gaan zitten om de kramp uit mijn kuiten te laten wegtrekken, maar dat gaf allemaal niet. Het was heerlijk om buiten te zijn, het voelde goed om te bewegen, en de afwezigheid van de kramp maakte het extra aangenaam. Ik zat alleen maar, en het voelde goed. Zo had het ook gevoeld toen ik 's ochtends wakker werd: gewoon alleen maar ik. Ik lag in mijn bed, ik hoorde mijn harteklop, en verder hoefde er niets. Geen racebaan in mijn maag, geen Poolse landdag in mijn hoofd, gewoon, ik, dit lijf, dit bed. En later dus ik, dit lijf, dit stukje bos. Dat elke vezel zit zoals hij moet zitten.

Het lukt nog lang niet altijd, die rust, die vrede met mezelf. En als ik wakker word met maagpijn, dan zit er wel meer dan een vezeltje fout. Maar ik snap steeds vaker hoe dat werkt, met die mindfulness. Ik kan me steeds vaker voorstellen waar ik naar streef, welk evenwicht ik eigenlijk wil bereiken. En ik heb dus steeds meer een beeld waartegen ik mijn gestresste leven tegen af moet zetten. “Stel je nu voor dat je ontspannen was, ace. Wat zou er moeten gebeuren om dat te bereiken?” En dan is er een verhaal wat nog herkauwd moet worden, of een emotie die in de knel zit, of een observatie die nog door moet breken.

Tegenwoordig zijn het zulke kleine dingen. Het grote besef van een proefschrift dat ik eigenlijk helemaal niet wil verdedigen, dat is nu doorgebroken, dat heeft zijn werk gedaan. En de wetenschap dat ik nu eenmaal een onverbeterlijke perfectionist ben, dat heeft zijn eigen plekje aan de muur gekregen, daar hoef ik ook niet steeds meer naar te kijken. Ik durf steeds meer te vertrouwen op die diepe kern waar de therapeut me mee in contact heeft gebracht. Ik mag de tijd nemen om nieuwe dingen te leren, ik mag fouten maken. Die mildheid is er nu.

Het is wonderlijk om te zien wat voor effect dat heeft op de mensen om mij heen. Ik heb een tijd gedacht: het is op, ik ben oud, dik en lelijk, ik ben onzichtbaar geworden. Ik werd vriendelijk opgenomen in de kring, hoor, ik bedoel niet dat ik uitgestoten werd. Maar het verschil met nu is dat mensen me benaderen, dat ik me weer aantrekkelijk kan voelen. De partijraad gisteren was een soort familiereünie, ik ken er onderhand zoveel mensen, en zij kennen mij, ik word enthousiast begroet. Op het feestje waar ik was werd er zelfs een beetje met me geflirt. Ik ben niet minder oud en dik als een jaar geleden, maar blijkbaar was dát het probleem niet.

Wat een feest.

Hij lijkt een beetje op de Pavlova, maar hij is toch een beetje anders. Met name dat het schuimgebak relatief snel gebakken wordt is bijzonder. Het zorgt ervoor dat de binnenkant van het schuim zacht blijft en dus opgerold kan worden. Erg smakelijk. En glutenvrij, da’s ook handig om te weten als je ooit voor dat dieet wilt koken.

Ingrediënten
4 eiwitten
180 gram witte basterdsuiker
2 eetlepels gezeefd poedersuiker, om te bestuiven
2 eetlepels gezeefde maizena
225 gram aardbeien, schoongemaakt en in kwarten gesneden
1 rijpe mango, geschild en in kleine stukjes gesneden
4,5 dl ongezoete slagroom, geklopt
50 gram geraspte chocolade

Bereidingswijze
Verwarm de oven voor op 180°C. Bekleed een ovenschaal van 45 bij 30 cm met bakpapier. Klop de eieren stijf. Blijf flink kloppen, en voeg dan lepel voor lepel de basterdsuiker toe, tot het mengsel dik en wit is. Vouw er nu de poedersuiker en de maizena doorheen met een spatel. Doe de eiwitten in de ovenschaal, strijk ze glad en bak ze 30 minuten. De bovenkant moet gestold zijn, maar de binnenkant moet zacht blijven. Laten afkoelen. Meng de aardbeien en de mango met elkaar. Keer de merengue om op een nieuw stuk bakpapier. Leg er de slagroom op, en strijk hem glad. Verdeel het fruit er gelijkmatig overheen, en bestrooi het met de geraspte chocolade. Nu komt de grote truuk: je rolt de merengue nu op, vrij strak, als een soort Apfelstrudel. Leg de merengue met beide handen op een mooie presenteerschaal. Bestrooi met poedersuiker, en laat opstijven in de koelkast. Snijd er plakken van om op te dienen.